Kiedy: 12 i 13 czerwca 2026
Gdzie: Gama GAK w Letnicy

Nie wszystko, co ważne, zostało zapisane oficjalnie. Ale wszystko gdzieś zostało opowiedziane. W szkolnych kronikach. Między wierszami. W języku, który miał porządkować rzeczywistość — a czasem ją ukrywać. Zapraszamy do Letnicy na wydarzenie, które wyciąga te opowieści z ciszy i stawia je w centrum. „Letnica: Nieoficjalna historia dzielnicy” to nie jest powrót do przeszłości. To historia, która nie powiedziała jeszcze ostatniego słowa. Ta opowieść będzie rozkładana na części, czytana na nowo i przeżywana.

Szkolne kroniki, które staną się punktem wyjścia dla całego wydarzenia, pochodzą z nieistniejącej już Szkoły Podstawowej nr 22 przy ul. Uczniowskiej na gdańskiej Letnicy. To nie są jedynie archiwalne zapisy — to żywy ślad dzielnicy, zapis codzienności, emocji i języka swoich czasów.

Na ich kartach wciąż obecne są dawne twarze, szkolne wydarzenia, lokalne historie i rzeczywistość Letnicy sprzed lat. W czasie wydarzenia uczestnicy będą mogli zajrzeć do tych materiałów, odnaleźć znajome miejsca, nazwiska nauczycieli, koleżanek i kolegów, a także dopisać własne wspomnienia do historii zapisanej w archiwum.

Program

Piątek, 12 czerwca 2026

godz. 18:00 | Jak mówiła szkoła: język kronik i ukryte narracje

Zaczynamy od spotkania z Anetą Lewińską (Uniwersytet Gdański), poświęconego językowi propagandy w dawnych kronikach szkolnych. To spojrzenie na kroniki jako coś więcej niż dokument – jako świadomą narrację, która pokazuje, jak opisywano rzeczywistość i jakie mechanizmy wpływały na sposób jej przedstawiania.

O prowadzącej

Prof. dr hab. Aneta Lewińska – profesor językoznawstwa w Instytucie Lingwistyki Stosowanej Uniwersytetu Gdańskiego. Specjalizuje się w historii języka, pomorzoznawstwie oraz dydaktyce języka polskiego jako języka pierwszego i obcego. Członkini Państwowej Komisji ds. Certyfikacji Znajomości Języka Polskiego jako Obcego oraz licznych towarzystw naukowych. Autorka publikacji poświęconych historii języka, edukacji i kronikom szkolnym, m.in. książki „Dla orientacji moich kolegów… Zapisałem…: o szkole w kronikach szkół wiejskich na Pomorzu w latach 1920–1989”.

Sobota, 13 czerwca 2026

godz. 11:00 | Nieoficjalnie: Na głos

W sobotę kroniki przestają być dokumentem. Zaczynają brzmieć. Performatywne czytanie wydobędzie z nich emocje, napięcia i rytm. To nie rekonstrukcja –  to konfrontacja z tekstem, który nagle okazuje się zaskakująco współczesny. Do udziału w czytaniu zapraszamy również uczestników wydarzenia. Otwieramy przestrzeń dla tych, którzy chcą użyczyć swojego głosu archiwum — przeczytać fragment, wejść w tekst, dopisać swoją obecność do tej historii. Nie trzeba doświadczenia. Wystarczy ciekawość i gotowość, żeby wejść między wiersze.

Zapisy: pawel.jarczewski@gak.gda.pl

godz. 13:00 | Letnica do słuchania – spacer dźwiękowy i działania terenowe

Wyrusz w teren, by odkrywać Letnicę jako przestrzeń pełną mikrohistorii, śladów i dźwięków, które na co dzień pozostają niezauważone. Spacer dźwiękowy prowadzony przez Marcina Dymitera wyprowadzi historię z kart kronik wprost na ulice Letnicy. Tu nie chodzi o zwiedzanie. Chodzi o słuchanie. Dźwięków. Ciszy. Śladów. Tego, co zostaje, kiedy oficjalna opowieść się kończy.

Spacer poprowadzi Marcin Dymiter

Uwaga: ze względu na kameralny charakter spaceru liczba miejsc jest ograniczona. Prosimy o przemyślane zapisy przez FORMULARZ

O prowadzącym

Marcin Dymiter – artysta dźwięku działający na styku elektroniki, field recordingu i improwizacji. Tworzy instalacje, słuchowiska i muzykę do filmów, teatru oraz przestrzeni publicznych. Autor projektu Field Notes i map dźwiękowych, w których rzeczywistość zapisuje się nie obrazem, lecz słuchem. Prowadzi warsztaty i działania otwierające na uważne słuchanie świata. Współtwórca projektów takich jak emiter, niski szum czy Polish Soundscapes — pierwszej w Polsce wystawy poświęconej field recordingowi. Producent muzyczny, kurator i inicjator wydarzeń dźwiękowych, współpracujący z artystami wizualnymi i teatrem.

Jego praktyka to nie tylko muzyka, to sposób doświadczania miejsca.

O wydarzeniu

Wydarzenie organizowane jest w ramach „Archifestu. Dni archiwów społecznych”, koordynowanego przez Centrum Archiwistyki Społecznej.

Archifest to wydarzenia organizowane przez archiwa społeczne z całej Polski. W ten sposób wspólnie świętujemy Międzynarodowy Dzień Archiwów, który obchodzony jest 9 czerwca. Tego dnia archiwa na całym świecie otwierają się dla szerokiej publiczności. Przyjdź, poznaj nasze działania i daj się zainspirować!