< podcasty

Jedna Wyspa, wiele wspomnień to podcast, w którym Wyspa Sobieszewska opowiada sama o sobie – głosami swoich mieszkańców. To zapis osobistych historii o codziennym życiu sprzed lat: pracy zawodowej, sąsiedztwie i wyspiarskiej codzienności, która dziś powoli znika. W rozmowach wracają miejsca, ludzie i zdarzenia, które ukształtowały lokalną tożsamość. Zebrane relacje tworzą wielogłosową opowieść o przeszłości widzianej z perspektywy tych, którzy ją współtworzyli. To historia jednej wyspy i wielu wspomnień, które razem budują jej pamięć.

Podcastu możesz też posłuchać na Spotify.

Damian Wiśniewski

Czy miejsce może stać się bohaterem opowieści?

W tym odcinku podcastu „Jedna Wyspa, Wiele Wspomnień” rozmawiam z Damianem Wiśniewskim – pisarzem, autorem powieści „Forsterówka. Cisza lasu”, której akcja prowadzi nas przez lasy, tajemnice i historie ukryte na Wyspie Sobieszewskiej.

To rozmowa o miejscach, które pozornie znamy. O pamięci zapisanej w krajobrazie. O tym, dlaczego niektóre historie nie chcą zostać zapomniane i dlaczego czasem bardziej od odpowiedzi interesują nas pytania.

Rozmawiamy o pisaniu, atmosferze, budowaniu napięcia, o cienkiej granicy między prawdą a opowieścią, a także o Wyspie Sobieszewskiej – tej rzeczywistej i tej literackiej. Pojawia się Forsterówka, las, ślady przeszłości oraz pytanie, czy każde miejsce skrywa historię, która czeka na odkrycie…

Violka Grabowska

W tym odcinku podcastu „Jedna Wyspa, Wiele Wspomnień” moją gościnią jest Violka Grabowska – fotografka, mieszkanka Wyspy Sobieszewskiej, autorka wystaw „Focus na Wyspę” i „Cudownie jest być sobą”.

Rozmawiamy o pierwszych spotkaniach z Wyspą, o miejscach, które zostają w pamięci na całe życie, i o tym, jak przez lata zmieniało się to wyjątkowe miejsce. To także opowieść o fotografii – nie tylko jako sposobie utrwalania obrazów, ale przede wszystkim jako sposobie patrzenia na świat i ludzi.

W naszej rozmowie pojawiają się również tematy szczególnie bliskie Violce: działania na rzecz osób z autyzmem i zespołem Downa, budowanie relacji, wzajemne zrozumienie i dostrzeganie tego, co często umyka w codziennym pośpiechu.

Koło Emerytów i Rencistów „Bursztynek”

Wyspa Sobieszewska ma swoją historię, ale przede wszystkim ma swoich ludzi – i ich opowieści. Tym razem spotykamy się z wyjątkową grupą mieszkańców, przedstawicielami Koła Emerytów i Rencistów „Bursztynek”, które od 20 lat aktywnie działa na Wyspie, tworząc przestrzeń spotkania, wsparcia i wspólnego przeżywania codzienności.

To jubileuszowe spotkanie staje się pretekstem do rozmowy o tym, co najważniejsze: pamięci, relacjach i lokalnej wspólnocie. Wracamy do wspomnień sprzed lat, do zmian, jakie zaszły na Wyspie Sobieszewskiej, ale też do tego, co niezmienne – potrzeby bycia razem.

„Bursztynek” to nie tylko koło – to ludzie, którzy przez dwie dekady budowali więzi, pielęgnowali tradycje i współtworzyli lokalną tożsamość. Ten odcinek jest opowieścią o nich: o codzienności, która z perspektywy czasu staje się historią.

Karina Jarzyńska

Nie wszystko, co ważne, da się zapisać w książkach.

Czasem prawdziwa historia miejsca ukryta jest w rozmowach — tych spokojnych, uważnych, gdzie jedno wspomnienie prowadzi do kolejnego.

W najnowszym odcinku podcastu Jedna Wyspa, wiele wspomnień rozmawiam z Kariną Jarzyńską, która patrzy na pamięć nie tylko jak badaczka związana z Uniwersytetem Jagiellońskim, ale też jak ktoś, kto potrafi słuchać tego, co często niewypowiedziane.

Rozmawialiśmy o tym, czym jest pamięć miejsca — czy da się ją uporządkować, gdzie przebiega granica między historią a opowieścią i dlaczego to właśnie lokalne wspomnienia budują coś znacznie większego niż tylko archiwum.

To jedna z tych rozmów, które zostają w głowie jeszcze długo po wyłączeniu nagrania.

Inka Kasowska

Są historie, które nie zaczynają się od wielkich wydarzeń, ale od codzienności — rozmów, spotkań, bycia razem. I właśnie z takich historii buduje się prawdziwy obraz miejsca.

W tym odcinku rozmawiam z Inką Kasowską — o Wyspie Sobieszewskiej widzianej z bliska. Z perspektywy życia, relacji i chwil, które na pierwszy rzut oka wydają się zwyczajne, a po latach okazują się najważniejsze.

To opowieść o byciu wśród ludzi. O czasie, który płynie inaczej. I o miejscu, które zostaje w człowieku na długo.

Dorota Białczak

Wyspa Sobieszewska dla Doroty Białczak nie jest tylko przestrzenią. To żywioł. Materia. Światło. Cisza. I ogień. Nie jest tłem dla jej rzeźb i obrazów. Jest partnerem. Czasem spokojnym, czasem wymagającym. W rozmowie Dorota Białczak opowiada o oddawaniu kontroli żywiołom. O szukaniu własnego języka.

Zofia Nowak

Jak wyglądała Wyspa Sobieszewska ponad pół wieku temu? Gdzie kończyły się drogi, a zaczynały ścieżki znane tylko mieszkańcom? I jak zapamiętać miejsce, które przez lata zmieniało się razem z ludźmi?

Rozmowa z Zofią Nowak — nauczycielką, która od przez dekady obserwowała i obserwuje Wyspę z bliska. Z perspektywy szkolnej ławki, codziennych spotkań i pokoleń dzieci, które dorastały wśród lasów, wiatru i ciszy.

To opowieść o Wyspie, której już nie ma — i o tej, która wciąż trwa w pamięci.

Renardo Choszcz

Są takie miejsca, które nosimy w sobie całe życie. Nie tylko jako krajobraz, ale jako zapach, dźwięk, chwilę, do której wracamy po latach. I są tacy ludzie, którzy potrafią o nich opowiadać tak, że nagle zaczynamy je widzieć inaczej — uważniej, głębiej, jakbyśmy byli tam po raz pierwszy.

Rozmowa z Renardo Choszczem — o Wyspie Sobieszewskiej nie jako miejscu na mapie, ale jako przestrzeni pamięci, ciszy i osobistych historii. O miejscach, które istnieją tylko w nas. O tym, co zmienia się z czasem — i co potrafi przetrwać wszystko.

To opowieść o byciu „stąd”. I o tym, co tak naprawdę znaczy wracać.

Radosław Smilgin

W tym odcinku podcastu rozmawiamy z Radosławem Smilginem — mieszkańcem Wyspy Sobieszewskiej, społecznikiem i radnym dzielnicy. Wspólnie odkrywamy, jak Wyspa kształtuje życie i działania jej mieszkańców, rozmawiamy o społecznej odpowiedzialności, roli aktywności obywatelskiej i o tym, jak miejsce może inspirować do działania. To opowieść o miejscu, które pokazuje, że Wyspa Sobieszewska to nie tylko przestrzeń geograficzna, ale przede wszystkim wspólnota pełna historii, inicjatyw i ludzi, którzy ją tworzą.

Jolanta Michałowski

Wyobraźcie sobie Wyspę Sobieszewską – poranne słońce wschodzi nad wodą, wiatr niesie zapach morza, a wśród piasku i sosnowych lasów rośnie mała dziewczynka. To tutaj dorastała Jolanta Michałowski. Jej wspomnienia to nie tylko obrazy dzieciństwa – to zapachy świeżo pieczonego chleba, szum fal, śmiech przyjaciół, tajemne zakamarki lasu i drobne cuda codzienności.

Dziś zabierzemy Państwa w podróż przez czas, przywołując opowieści o ludziach, przyjaźniach, codzienności i miejscach, które na zawsze pozostały w jej sercu… To rozmowa o Wyspie nie z mapy, lecz z pamięci – pełnej czułości, nostalgii i magii chwil, które kształtują nasze życie.

Danka Jarzyńska

„Moje rzeźby wynikają w dużej mierze z faktu, że mieszkam na wyspie i z tego, kim jestem oczywiście. Jestem, no właśnie, córką miejscowego rybaka.”

W tym odcinku słuchamy Danki Jarzyńskiej – rzeźbiarki mieszkającej na Wyspie Sobieszewskiej.

Artystka opowiada o Górkach Wschodnich, Sobieszewie, które znała jako dziecko, o dzikiej przestrzeni, rybackich przystaniach, zwyczajach, które zniknęły i ludziach, którzy tworzyli duch tego miejsca. To nie jest wspomnienie dla wspomnienia. To próba zatrzymania czasu – głosem, który pamięta. Zapraszamy na odcinek pełen poruszeń, czułości i zachwytu nad tym, co minione, ale nie stracone.

Druga rozmowa z Danką Jarzyńską to opowieść o drodze twórczej rzeźbiarki – o pracy z formą, materią i przestrzenią. Artystka opowiada o swojej twórczości, wystawach oraz o codzienności pracy twórczej, w której proces, czas i fizyczny kontakt z materiałem odgrywają kluczową rolę.

To spotkanie, w którym rzeźba w roli głównej odsłania się „od kuchni” – jako uważne budowanie formy, dialog z materią i nieustanne poszukiwanie znaczeń.

Waldemar Nocny

Rozmowa z Waldemarem Nocnym, pedagogiem, urzędnikiem samorządowym i autorem cyklu publikacji o gdańskich dzielnicach. W rozmowie opowiada nam o Świbnie, w którym się wychował, przytacza wspomnienia z lat dziecięcych i przedstawia zarys historii rybactwa w rejonach Wyspy Sobieszewskiej. Zapraszamy do sentymentalnej podróży po okolicach przekopu Wisły.

W drugiej rozmowie z Waldemarem Nocnym sięgamy do historii Wyspy Sobieszewskiej po 1945 roku – czasu odbudowy, zmian i codziennych decyzji, które kształtował powojenną tożsamość tego miejsca. To opowieść o ludziach, pracy i pamięci, o Wyspie widzianej z perspektywy doświadczenia i osobistego zaangażowania. Historia nie pojawia się tu jako sucha chronologia faktów, ale jako żywa narracja – zapisana we wspomnieniach, anegdotach i obserwacjach, które pozwalają lepiej zrozumieć, jak Wyspa Sobieszewska stawała się tym, czym jest dziś.

Danuta Joppek

„Moje obrazy to opowieść mojej duszy. To zapis emocji, które wyspa we mnie budzi.”

W tym odcinku poznajemy historię Danuty Joppek – artystki, której życie i twórczość są nierozerwalnie związane z Wyspą Sobieszewską. To opowieść o zakorzenieniu w miejscu, które stało się nie tylko domem, ale i źródłem głębokiej inspiracji.

Malarka wspomina swoje pierwsze lata w Świbnie, zmieniający się pejzaż wyspy i drogę artystyczną, która prowadziła ją przez różne etapy twórczego dojrzewania. Mówi o emocjach zapisanych w obrazach, sile koloru czerwonego i potrzebie autentyczności w sztuce. Opowiada też o cyklu wystaw „W drodze” – jako metaforze nieustannego poszukiwania sensu i formy.

To intymna rozmowa o sztuce, tożsamości i miejscu, które wpływa na rytm serca.

Zapraszamy na kameralną rozmowę o kolorze i formie, o zakorzenieniu w krajobrazie oraz o tym, jak sztuka potrafi stać się językiem opowieści – nie tylko o Wyspie Sobieszewskiej, ale także o dalekiej Francji. To spotkanie będzie opowieścią o tym, co dziś znaczy być artystką „tu i teraz”, o cyklach takich jak „W drodze…”, a także o twórczych spotkaniach z wybitnymi artystami – m.in. André Verdetem – poznanymi na Lazurowym Wybrzeżu.

Wojciech Tomaszewski-Kołyszko

„Gdyby mi ktoś wtedy powiedział, że tam zamieszkamy, to bym się popukał w głowę.”

Gościem odcinka jest Wojtek Kołyszko — malarz, ilustrator, grafik i autor książek dla dzieci, który z pasją przetwarza swoją wyspiarską codzienność w obrazy, słowa i obrazy, a czasem wplata ją w swoje ilustracje. W tej rozmowie dzieli się wspomnieniami o ludziach, krajobrazach i chwilach, które ukształtowały jego spojrzenie na świat. To opowieść o życiu blisko natury, o sąsiedztwie morza i rzeki, o tradycjach i zmianach — takich, które nie zawsze trafiają do książek, ale zostają w pamięci tych, którzy tu żyją i tworzą.

Władysław Sidorko

„Zabawialiśmy się na przykład rozbieraniem pocisków przeciwlotniczych.”

Na Wyspie Sobieszewskiej niewielu zna ją tak dobrze jak on. Władysław Sidorko – rodem z Przegaliny, przez Świbno do Sobieszewa – pół wieku życia splecionego z rzeką, morzem i ludźmi Wyspy. W rozmowie wraca do swoich wspomnień z dzieciństwa i młodości na Wyspie, opowiada o codziennym życiu, ludziach, sąsiedztwie i zmianach, które obserwował przez dekady.

Mariola Ciechańska

„Listonosz to jest taka osoba, która powinna mieć dla wszystkich czas.”

Mariola Ciechańska, mieszkanka Wyspy Sobieszewskiej i była listonoszka, wspomina czasy, gdy Wyspa była kameralną, rolniczo-rybacką społecznością, gdzie relacje sąsiedzkie były silne, dzieci pracowały przy tulipanach, a wakacyjne ośrodki tętniły życiem. Wspomina o zmianach urbanistycznych, zanikających więziach społecznych, wyzwaniach związanych z turystyką i infrastrukturą, ale także o swojej pracy listonoszki jako formie lokalnego „krwiobiegu” oraz działalności w Radzie Dzielnicy. Mimo nostalgii, rozmowa nie jest pozbawiona nadziei – padają głosy o powrotach młodych, marzeniu o basenie i remoncie domu kultury.

Maria Wieloch

„Ja plaży nie lubię, słońca nie lubię, wody nie lubię, ale wiosną, kiedy się zajmowałam rybitwami, byłam najbardziej opaloną osobą na wyspie”.

Maria Wieloch, pasjonatka przyrody i doświadczona ornitolożka, od lat związana ze Stacją Ornitologiczną PAN w Gdańsku. W rozmowie opowiada o swojej zawodowej drodze, miłości do ptaków oraz o codziennej pracy na Wyspie Sobieszewskiej. Dzieli się wspomnieniami z badań terenowych, obserwacji migracji i zaangażowania w ochronę lokalnych ekosystemów. To opowieść o życiu w rytmie natury, nauce i pasji, która łączy ludzi z różnych środowisk.

W drugiej części rozmowy Maria Wieloch – miłośniczka przyrody i ornitolożka – opowiada o swoich korzeniach: o rodzicach, dzieciństwie i młodości, które ukształtowały jej wrażliwość i postawę wobec historii. Szczególne miejsce zajmuje temat Ponar – miejsca kaźni tysięcy Polaków i Żydów w czasie II wojny światowej na terytorium Litwy. Jako członkini Stowarzyszenia Rodzina Ponarska Maria Wieloch angażuje się w upamiętnianie ofiar i walkę o pamięć, która – mimo upływu lat – wciąż domaga się obecności w świadomości społecznej. To poruszająca opowieść o dziedzictwie, tożsamości i międzypokoleniowym obowiązku pamięci.

Bożenna Gast

„Hotelarstwo to sztuka gościnności – służenie drugiemu człowiekowi i życiowa pasja.”

Rozmowa z Bożenną Gast to opowieść o losach jej rodziny na Wyspie Sobieszewskiej – od dzieciństwa w Przegalinie, przez przeprowadzkę do Sobieszewa, aż po założenie w latach 80. pierwszego prywatnego pensjonatu w Gdańsku. Wspomina o trudnościach związanych z uzyskaniem zezwoleń na działalność turystyczną w czasach dominacji ośrodków zakładowych oraz o późniejszej rozbudowie obiektu w hotel. Opowiada także o zmianach w preferencjach turystów – kiedyś poszukiwali rozrywki, dziś cenią przede wszystkim ciszę, spokój i kontakt z naturą.

Mieczysława Cierpioł

„Wszystkie moje dzieci urodziły się na Wyspie. Wjeżdżając na most na Wyspę zawsze czułam, że wjeżdżam do domu”

Rozmowa z Mieczysławą Cierpioł to wspomnienie jej drogi na Wyspę Sobieszewską, gdzie trafiła w 1976 roku, by prowadzić kawiarnię Pirat w Świbnie. Opowiada o życiu mieszkańców, rybackiej społeczności i ówczesnej atmosferze wyspy – tętniącej muzyką i tańcem. Wspomina transformację ustrojową, zmiany w turystyce oraz mówi o działalności Stowarzyszenia Przyjaciół Wyspy Sobieszewskiej, które angażuje się w ochronę przyrody, kulturę i integrację mieszkańców.

Alicja Bielska

„Wyspa Sobieszewska to miejsce, gdzie w mgnieniu oka można przenieść się w zupełnie inny świat przyrody.”

Rozmowa z Alicją Bielską to fascynująca podróż przez historię Wyspy Sobieszewskiej, jej unikalną przyrodę oraz pasje naszej rozmówczyni. Bielska – biolożka, edukatorka przyrodnicza i artystka – opowiada o swojej pracy w Stacji Ornitologicznej PAN, zmianach zachodzących na wyspie na przestrzeni lat oraz o swojej artystycznej przygodzie z ceramiką. Podkreśla znaczenie edukacji ekologicznej, wspomina początki swojej działalności i zdradza, jak miłość do ptaków wpłynęła na jej twórczość.

Agnieszka Słowińska-Grzelka i Jerzy Grzelka

„Ja mogę iść nawet w piżamie z psem, nikt mnie nie goni, nikogo nie spotykam.”

Agnieszka Słowińska-Grzelka i Jerzy Grzelka dzielą się wspomnieniami związanymi z Wyspą Sobieszewską. Agnieszka opowiada o dzieciństwie spędzonym w sezonowych barakach, rodzinnej działalności handlowej i kultowych miejscach, takich jak restauracja Wczasowa czy tętniące życiem dyskoteki. Jerzy, były kapitan żeglugi wielkiej, wspomina swoje pierwsze spotkanie z wyspą, budowę mostu oraz spokój, jaki daje mu życie blisko przyrody. Rozmowa ukazuje Sobieszewo jako przestrzeń wakacyjnych spotkań, lokalnych tradycji i nieustannych przemian.

Jan Kurek i Michał Wróblewski

Rozmowa z Janem Kurkiem i Michałem Wróblewskim, rybakami, którzy przez dziesięciolecia pracowali w obrębie przekopu Wisły.

Józef Chlebiński

Rozmowa z Józefem Chlebińskim, przedsiębiorcą i założycielem firmy Balt-Ryb, której siedziba znajdowała się w Świbnie. Pan Józef przedstawia nam osobistą historię rybołówstwa w rejonie Wyspie Sobieszewskiej w pryzmacie kilkudziesięcioletniej kariery w przetwórstwie rybnym.

---

Prowadzenie i koordynacja: Paweł Jarczewski
Realizacja nagrań: Marcin Zwolan, Kamil Neumann i in.
Fotografie: archiwum Stowarzyszenia Przyjaciół Wyspy Sobieszewskiej, Zdzisław Błażejczyk, Paweł Jarczewski, Piotr Sz. Mańczak, Vanessa Ciok i in.
Produkcja: Anna Sadowska, Piotr Sz. Mańczak