Logo GAK

placówki

Sąsiadki.Art #2: Wydawnictwo Eksperymentalne X-Press / „Transform” GAK

online
wystawa

Sąsiadki.Art #2: Wydawnictwo Eksperymentalne X-Press / „Transform”

  1. data

    25.03.21
    czwartek

  2. godzina

    18:00

  3. wstęp

    bezpłatny

  4. adres

    Artsteps – link w opisie

  5. dla kogo?

    Dorośli

Internetowa wystawa grafiki i ilustracji kuratorowana przez zespół Wydawnictwa Eksperymentalnego X-Press: Paulinę Jackowską i Jakuba Janika.

Druga odsłona projektu Sąsiadki.Art.

Zajawka

Wystawa

Artystki i artyści

Kuratorzy wystawy

Kurator projektu

Wydawnictwo Eksperymentalne X-Press to – o ile wiem – jedyne pomorskie wydawnictwo, studio projektowe i drukarnia pracujące wyłącznie w technice risodruku. Nie lada wyczyn! Szczerze mówiąc, wciąż zastanawiam się w jaki sposób udaje się funkcjonować i rozwijać oficynie korzystającej jedynie z dość leciwej maszynerii japońskiej marki Riso. Egzotyczna technologia, będąca w dużym uproszczeniu zautomatyzowanym sitodrukiem, jest – jak zauważa Janik – bardzo daleka od doskonałości, wbrew nazwie, która w języku dalekowschodnich wyspiarzy oznacza „ideał”. Choć pozornie nieodróżnialne od zwykłych kserokopiarek risografy cieszyły się popularnością w szpitalach, szkołach i rozmaitych urzędach, dziś z nielicznymi wyjątkami są głównie artystyczną ciekawostką, odkrytą kilka(naście?) lat temu na fali fascynacji gliczami i poszukiwań grafiki bardziej ludzkiej, na poły warsztatowej, wyróżniającej się na tle coraz tańszego i bezdusznie precyzyjnego druku cyfrowego.

To właśnie artystyczne konotacje risografii stanowią o specyfice X-Pressu. Jest to bowiem oficyna zajmująca się przede wszystkim współpracą z artystami, którzy przy pomocy szlachetnego i trudnego do opanowania procesu wykonują tam swoje odbitki. Do tego dołóżmy produkcję zinów, artbooków, katalogów dla instytucji kultury, retro-artefaktów w rodzaju rastrowych, matowych plakatów, ulotek i rozmaitych druczków, a także mecenat na rzecz krytyczno-artystycznego trójmiejskiego pisma pt. „Dyskurs Lokalny” — i oto otrzymujemy wyjaśnienie, dlaczego X-Press jest wydawnictwem eksperymentalnym.

Ten udany w mojej ocenie eksperyment od ponad dwóch lat ma swoją siedzibę w dawnych Gdańskich Zakładach Elektronicznych „UNIMOR” przy ul. Żabi Kruk. Ten patchworkowy budynek rozdzielony współcześnie między mnogość rozmaitych podmiotów – studia projektowe, fotograficzne, firmy budowlane, pracownie krawieckie, jubilerskie itd. – stanowi namacalne świadectwo transformacji ustrojowej, prywatyzacji i przypomina o brikolerskiej smykałce Polaków. Obfitość form podłogowych, kolorów i faktur ściennych, śladów przeróbek, dodatków, napraw, remoncików, słowem całej masy nagromadzonych bez ładu i składu pamiątek działalności artystycznej i zawodowej najemców – to źródło, z którego zaczerpnęły inspirację artystki zaproszone przez Paulinę Jackowską do wystawy „Transform”.

Poetyka niejednolitości, uszczerbków i śladów w zamyśle kuratorki wystawy odnajduje swoje odbicie w podatnej na artefakty i drobne błędy technice risografii. Stworzone przez artystów prace stanowią materię onlajnowej prezentacji na platformie Artsteps. Jako kurator projektu Sąsiadki.Art dołożyłem od siebie następujący trop: pytanie o miejsce pracy artystów, o postindustrialne przestrzenie, które nierzadko zajmują. (Dość przywołać Stocznię Gdańską, która mimo licznych zmian, jakie przeszła od czasów Kolonii Artystów, Modelarni i IS Wyspa, wciąż mieści w sobie np. Luks Sferę czy pracownie malarskie; ale można by również wspomnieć o Reducie Miś, e66, WL4 albo jego nowym wcieleniu, czyli WL4 – Mlecznym Piotrze). Specyfika przestrzeni „lepszych od magazynów, ale gorszych od biur”, ryzyko wykorzystywania artystów w procesie gentryfikacji dzielnic, inspiracje płynące z przemysłowej estetyki miejsc pracy – o to wszystko zapytaliśmy twórczynie biorące udział w wystawie, a ich odpowiedzi, wraz z wideoprezentacją „bohatera” projektu, czyli budynku Unimoru – posłużyły nam do stworzenia wideo, którego premiera odbędzie się 20 marca na jutubowym kanale Domu Sztuki GAK. Serdecznie zapraszam!

Piotr Szymon Mańczak